Ses bombası deney föyü

Diğer deney föylerine ulaşmak için TIKLAYINIZ.

Deneyin videolu anlatımı için TIKLAYINIZ.

Fen Bilimleri

8.Sınıf

4.Ünite: Madde ve Endüstri

Deneyin Adı: Ses Bombası

Deneyin Amacı: Asitlerin aktif metallerin üzerindeki etkisinin gözlenmesi. (Asitlerin bazı metaller üzerindeki etkisinin gözlenmesi.)

Kullanılan Malzemeler:

  • HCl (Tuz ruhu)
  • Alüminyum folyo parçaları
  • 5 L pet şişe ve kapağı (1 L veya 1.5 L’ de olabilir.)
  • Dış ortam veya geniş bir yer

Deneyin Yapılışı: Alüminyum folyo parçaları küçük küçük yuvarlanarak minik topçuklar elde edilir. Yaklaşık 20 – 30 tane olması yeterli olacaktır. (Ne kadar çok olursa tepkime o kadar hızlı gerçekleşir.) 0.5 L pet şişenin içerisine 200 ml HCl konulur. Alüminyum folyo topçukları,  pet şişenin içerisine konulup kapak kapatılır. Pet şişe çalkalanıp bırakılır. Pet şişeden uzaklaşılır ve pet şişe, gözlemlenir.

Tahmin:

HCl içerisine alüminyum folyo topçukları atıldığında neler olabilir? Nedenleri ile birlikte açıklayınız.

 

 

 

Gözlem:

Deneyde neler gözlemlediniz?

 

 

 

Açıklama:

Yaptığımız deneyde hangi sonuçlara ulaştınız?  Tahminleriniz doğru mu? Karşılaştırınız.

 

 

Pet şişeye dokunduğunuzda sıcak mıydı? Bunun sebebi ne olabilir?

 

 

 

 

Tepkimenin denklemini yazınız.

 

 

 

 

 

Pet şişe neden patlayıp ses çıkardı?

 

 

 

Başka bir metal örneğin bakır kullansaydık aynı sonucu alır mıydık? Neden?

 

 

 

 

Başka bir asit kullansaydık aynı sonucu alır mıydık? Neden?

 

 

 

 

 

Kendime Not!
  • Öğrencilerime tahmin aşamasında bolca düşünmelerini sağlamalıyım. Pet şişenin kapağı kapalı olduğu için gaz çıkamadığını ve basınçla patladığını söyleyebilirler. Ayrıca alüminyum folyo topçuklarının yok olduğunu ya da aşınıp paslanabileceğini de söyleyebilirler. Yine benim için önemli olan bunun nedenleridir. Metal, tepkimede girenlerde katı halde iken asitle, tepkimeye girerek suda yeni bir tuz oluşturur. Bu tepkime sonucunda hidrojen gazı açığa çıkar. Pet şişenin kapığı kapalı olduğundan gaz dışarı çıkamaz ve pet şişenin içerisinde gaz birikmeye başlar. Bir süre sonra pet şişe bu gaz basıncına dayanamayıp sesli bir şekilde patlar. Hidrojen gazı yanıcıdır. Yakıcı bir ortamda olmamasına dikkat ediniz.
  • Tahminlerini muhakkak yazdırmalıyım. Çünkü gözlemleri ile tahminlerini karşılaştırmalarını istiyorum. Bu sayede nerede hatalı nerede doğru düşündüklerini fark edebilirler.
  • Deneyde aktif metal ve asit kullanılmıştır. Deneyin denklemini genelleyecek olursak,

Aktif metal + Asit ® Tuz + Hidrojen Gazı

Bizim oluşturduğumuz tepkime denklemi ise,

2Al(k)+ 6HCl(s)  ® 2AlCl3 (aq)+ 3H2 (g)
  • Bu deneyi yaparken HCl‘ yi pet şişenin içerisine çok koymamalıyım. Çünkü çok gaz açığa çıkmadan pet şişe patlar ve az ses çıkar.
  • Bu deneyde aktif bir metal kullandığım için böyle bir sonuç aldık. Eğer yarı soy (örnek: bakır veya gümüş) veya soy metal (örnek: altın) kullansaydık, herhangi bir reaksiyon olmayacaktı. Ama Au (altın) kral suyu (bir asit karışımıdır ) ile reaksiyon vermektedir. Kral suyu, 3 hacim HCl ve 1 hacim HNO3 ‘den oluşmaktadır.
  • Eğer elinizde alüminyum yerine bakır vs. varsa deneyebilirsiniz. Tepkime gerçekleşmeyecektir.
  • Pet şişenin içerisine çok fazla alüminyum folyo parçası atmamalıyız. Çünkü alüminyum folyo parçaları HCl yeterli ise tükenene kadar devam edecektir. Bu da gereksiz yere fazla gaz oluşumu ve fazla madde oluşturacaktır.

Deneyde başka asitte kullanılabilirdi. Örneğin, HNO3(Nitrik asit). Nitrik asit kullansaydık tepkime denklemi, 2Al(k)+ 6HNO3(s)  ® 2Al(NO3)3 (suda)+ 3H2 (g)

  • Çıkan gaz, hidrojen gazıdır. Gazla temas etmemeliyiz. Solumamalıyız. Bu konuda dikkat etmeliyiz.
  • Elbiselerimiz lekelenebilir. Dikkat etmeliyiz.
  • Çıkan gaz gözümüze zarar verebilir. Bunun için gözlükle önlem almalıyız.
  • Pet şişe tepkime sonucunda ısınacaktır. Pet şişeye dokunurken dikkat etmeliyiz.
  • Kimyasal maddeler cildimizi tahriş edebilir. Eldiven kullanmalıyız.
  • Tepkime sonucunda gaz açığa çıkacağından solumamaya dikkat ediniz veya maske kullanınız.
  • Hidrojen gazı yanıcı bir maddedir. Dikkat ediniz.

           

Cansel Göker

Leave a Comment