Balon şişirme deney föyü (kuru buz ile)

Diğer deney föylerine ulaşmak için TIKLAYINIZ.

Deneyin videolu anlatımı için TIKLAYINIZ.

Fen Bilimleri
5.Sınıf
4.Ünite: Madde ve Değişim
Maddenin Hal Değişimi
Fen Bilimleri
8.Sınıf
4.Ünite: Madde ve Endüstri
Maddenin Isı ile Etkileşimi

Deneyin Adı: Kuru buzla balon şişirme
Deneyin Amacı: 5.Sınıf: Katı olan kuru buzun gaza dönüştükçe balonun şiştiğinin gözlemlenmesi.  8.Sınıf: Kuru buz ve havanın ısı alışverişinin gözlemlenmesi.
Kullanılan Malzemeler:
• Kuru buz
• Balon
• Eldiven
• Maşa
• Pet Şişe ( Ağız kısmından kesilmiş olmalı)
Deneyin Yapılışı:
Balonun ucuna pet şişenin ağzı geçirilir. Bu sayede balonun ucu genişletilir. Balonun içerisine birkaç parça kuru buz konulur. Pet şişe çıkarılır. Balonun ucu bağlanır ve sallanır. Balon gözlemlenir.


Tahmin:
Kuru buzu balonun içerisine koyup salladığımızda sizce ne olur? Tahminlerinizi nedenleriyle birlikte açıklayınız.


Gözlem:
Deneyde neler gözlemlediniz?


Açıklama:
Yaptığımız deneyde hangi sonuçlara ulaştınız?  Tahminleriniz doğru mu? Karşılaştırınız.


Kuru buz nedir, hangi sıcaklıkta bulunur, nasıl elde edilir?


Kuru buz katıdan hangi hale geçti? Bu olaya ne denir?


Balon neden şişti?


Balona dokunduğunuz da soğuk muydu?

Kendime Not!

1- Öğrencilerime tahmin aşamasında bolca düşünmelerini sağlamalıyım. Kuru buzu balona koyduğumuzda havadaki ısıyı alarak süblimleşip gaza dönüştüğünü gördükten sonra tahminleriyle kıyaslamalarını sağlamalıyım. (balon şişirme)
2- Tahminlerini muhakkak yazdırmalıyım. Çünkü gözlemleri ile tahminlerini karşılaştırmalarını istiyorum. Bu sayede nerede hatalı nerede doğru düşündüklerini fark edebilirler.
3- Kuru buz, -78 °C sıcaklığa sahip karbondioksitin (CO2) katı halidir. Kuru buzun diğer adı karbondioksit karıdır. Kuru buz, oluşturmak için öncelikle gaz olan karbondioksite düşük sıcaklıkta basınç uygulayıp sıvılaştırılır. Sıvılaşan karbondioksit -78 °C ye kadar soğutularak katı karbondioksit elde edilir. Bu aşamalar laboratuvar ortamlarında gerçekleşmektedir. Ev yapımı kuru buz yapmak mümkündür. Bunun için yangın söndürücü kullanabiliriz. Yangın söndürücülerin içerisinde karbondioksit bulunmaktadır. Fakat karbondioksit solumak sakıncalı olabilir. Bu yüzden kuru buz yapımını denemeyiniz.  
4- Kuru buz, ısı aldığında eriyip sıvı hale geçmez. Kuru buz, ısı aldıkça katı halden gaz haline dönüşür. Sıvı fazına uğramadan gaza döndüğü için kuru buz adını almıştır. Bu olaya süblimleşme denir. Naftalin de süblimleşmeye örnek olarak verilebilir.
5- Deneyimizde kuru buz balonun içerisindeki hava ile ısı alışverişi yapıp gaz formuna geçti. Karbondioksit gazı havadan kat ve kat daha soğuk olduğundan balonu da soğuttu. Çok değmemeye çalışın. Elleriniz üşüyebilir. 

Kuru buz


6- Kuru buz -78 °C üstünde olan her sıcaklıkta süblimleşme olayı meydana getirir. Bunun için dayanıklılık süresi normal koşullarda azdır. İhtiyacınız olduğu zamana yakın bir zaman diliminde almaya dikkat ediniz. Aldıktan yaklaşık 24 saat sonra kuru buzunuz tamamen gaz formuna dönüşmüş olabilir. Şaşırmayınız. 
7- Kuru buz -78 °C üstünde olan her sıcaklıkta süblimleşme olayı gerçekleştirdiği için kapalı hiç hava almayan kaplarda muhafaza etmeyiniz. Yoksa karbondioksit gazı oluştukça kabınıza basınç yapmaya başlayacaktır. Bir süre sonra kabınız bu basınca dayanamayıp patlayacaktır. (Tabi bunu fırsata dönüştürüp pet şişeden bir roket de yapabiliriz.) Bu yüzden az da olsa hava alan kaplarda muhafaza edilmelidir. Örneğin strafor kaplarda muhafaza edilebilir.
8- Çok uzun yolculuklarda yiyecekler için soğutma kaynağı olarak kuru buz kullanılabilir. Fakat direkt kuru buz yiyeceklere temas etmemelidir. Çünkü oldukça soğuktur.
9- Yiyeceklerin içerisine kuru buz atılmamalıdır. Çünkü kuru buz karbondioksittir. Fazla solunmamalı ve yenilmemelidir. Zararlıdır. Kuru buzun karbondioksit olduğu unutulmamalı, ortam havalandırılmalıdır.
10-   Kuru buza elle dokunulmamalıdır. Kuru buzun soğukluğundan kaynaklı olarak elde buz yanıkları (soğuk ısırması) oluşturabilir. Eldiven kullanmanızı ve maşa ile tutmanızı öneririm.
11- Karbondioksit gazını solumayınız. Ortamı muhakkak havalandırınız.
12- Kuru buzu direkt yeme gibi direkt dokunma gibi durumlarda bulunmayınız. Ciddi buz yanıklarına sebep olabilir.

Cansel Göker

Leave a Comment